ଶିଶୁ ଓ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ତଥା ବିକାଶମୂଳକ ଦାନ୍ତ ବିକୃତି ଏବଂ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା
ଡ଼ା. ଅନୁପମ ଦେବାଶିଷ ମିଶ୍ର,
(ବିଏସ୍ ସି (ଅନର୍ସ);ବିଡିଏସ୍;ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ବିଶେଷଜ୍ଞ,ଇନ୍ ଷ୍ଟି ଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଡେଣ୍ଟାଲ୍ ସାଇନ୍ସ ସେସ୍,ଶିକ୍ଷା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ,ସମ୍ ହସ୍ପିଟାଲ,ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ)
ଶିଶୁ ଓ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ତଥା ବିକାଶମୂଳକ ଦାନ୍ତ ବିକୃତି ଏବଂ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ହେଉଛି ଆଧୁନିକ ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ,ଯାହା ପିଲାଟିର ସାମଗ୍ରିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ପିଲାମାନଙ୍କର ମୁଖ ଏବଂ ଦାନ୍ତର ଗଠନ କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ହସର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ନଥାଏ,ବରଂ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ,ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ମାନସିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।ପିଲାଦିନରୁ ଦାନ୍ତର ବିକୃତି ପ୍ରତି ସଚେତନ ନହେଲେ,ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ରୂପ ନେଇଥାଏ।
୧. ଶିଶୁଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଓ ଜାହୁଲର ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା :ପିଲାମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତର ବିକାଶ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ।ସାଧାରଣତଃ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବାର ୬ ମାସରୁ ୧୦ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ।୩ ବର୍ଷ ବୟସ ସୁଦ୍ଧା ପିଲାଙ୍କ ପାଟିରେ ସମୁଦାୟ ୨୦ଟି କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ଉଠିସାରିଥାଏ।୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଏହି କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ଗୁଡ଼ିକ ପଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ ଉଠିଥାଏ।୧୨ ରୁ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ (ଅକଲ/ଜ୍ଞାନ ଦାନ୍ତ ବା ବ୍ୟତୀତ) ଉଠିଯାଇଥାଏ।ଏହି ସମୟକୁ “ମିଶ୍ରିତ ଦନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟ” କୁହାଯାଏ।ଏହି ସମୟରେ ହିଁ ଦାନ୍ତ ବିକୃତିର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଜରୁରୀ।
୨. ବିକାଶମୂଳକ ଦାନ୍ତ ବିକୃତି କଣ? :ଯେତେବେଳେ ପିଲାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ନଉଠି ବଙ୍କା-ଟଙ୍କା ହୋଇ ଉଠେ,ଗୋଟିଏ ଉପରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମାଡ଼ି ବସେ କିମ୍ବା ଉପର ଓ ତଳ ଜାହୁଲର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଠିକ୍ ରହେନାହିଁ,ତାହାକୁ ଦାନ୍ତ ବିକୃତି ବା ‘ମାଲ୍ଓକ୍ଲୁଜନ୍’କୁହାଯାଏ।ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିଲାଙ୍କ ଚେହେରା ବିକୃତ ଦେଖାଯିବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
୩. ଦାନ୍ତ ବିକୃତିର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ :ପିଲାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ବିକୃତି ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାରଣ ଗୁଡ଼ିକୁ ଦାୟୀ :
କ) ବଂଶଗତ କାରଣ :ଅନେକ ସମୟରେ ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ମାତାପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଜାହୁଲର ଆକାର ଏବଂ ଦାନ୍ତର ଗଠନ ସାଦୃଶ୍ୟ ଆଣିଥାନ୍ତି। ଯଦି ବାପା ବା ମା’ଙ୍କର ଦାନ୍ତ ବାହାରକୁ ବାହାରିଥାଏ କିମ୍ବା ଜାହୁଲ ଛୋଟ ଥାଏ,ତେବେ ପିଲାଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇପାରେ।
ଖ) ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସ:ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କର କେତେକ ସହଜାତ ଅଭ୍ୟାସ ଦାନ୍ତ ଗଠନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଗାଡ଼ି ଦିଏ:ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଚୁଚୁମିବା : ୪ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚୁଚୁମିଲେ ଉପର ଦାନ୍ତ ଆଗକୁ ବାହାରି ଆସେ।ଜିଭ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତକୁ ଠେଲିବା : କଥା କହିବା ବା ଢୋକିବା ସମୟରେ ଜିଭକୁ ଆଗ ଦାନ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ପୁରାଇବା ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ବଙ୍କା ହୁଏ।ପାଟିରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେବା : ନାକରେ ମାଂସ ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ପିଲାମାନେ ପାଟିରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ ଜାହୁଲର ସ୍ୱାଭାବିକ ବିକାଶ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଗ) କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତର ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହେବା : କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇଥାନ୍ତି।ଯଦି ପୋକା ଦାନ୍ତ ଯୋଗୁଁ କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଉପାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ,ତେବେ ଆଖପାଖର ଦାନ୍ତ ସେହି ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଆସନ୍ତି।ଫଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ପାଏନାହିଁ ଏବଂ ତାହା ବଙ୍କା ହୋଇ ଉଠେ।
ଘ) ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଓ କ୍ୟାଲସିୟମ ଅଭାବ :ଶିଶୁର ଅସ୍ଥି ଏବଂ ଦାନ୍ତର ଦୃଢ଼ତା ପାଇଁ କ୍ୟାଲସିୟମ୍,ଫସଫରସ୍ ଏବଂ ଭିଟାମିନ୍-ଡି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।ଏହାର ଅଭାବ ହେଲେ ଜାହୁଲର ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
୪. ଦାନ୍ତ ବିକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର : ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସାଧାରଣ ବିକୃତି ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:ବିକୃତିର ପ୍ରକାର,ଲକ୍ଷଣ,ପ୍ରଭାବ : ପ୍ରୋଟ୍ରୁଜନ୍ ଉପର ପାଟିର ଦାନ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଗକୁ ବାହାରିବା,ଓଠ ବନ୍ଦ ନହେବା,ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିବାର ଭୟକ୍ରାଉଡିଂ ଛୋଟ ଜାହୁଲ ଯୋଗୁଁ ଦାନ୍ତ ଗୋଟିଏ ଉପରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଚଢ଼ିବା,ଦାନ୍ତ ସଫା ନହେବା,ପୋକା ଦାନ୍ତ ହେବା,ଓପନ୍ ବାଇଟ୍ ଉପର ଓ ତଳ ଆଗ ଦାନ୍ତ ପରସ୍ପର ସହ ନଜୁଡ଼ିବା,ଖାଦ୍ୟ କାଟିବାରେ ଅସୁବିଧା,କଥା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା,କ୍ରସ୍ ବାଇଟ୍ ,ଉପର ଦାନ୍ତ ଗୁଡ଼ିକ ତଳ ଦାନ୍ତର ଭିତର ପାଖକୁ ରହିବା,ଜାହୁଲର ଅସମାନ ବୃଦ୍ଧି
୫. ବିକୃତିର କୁପ୍ରଭାବ : ଦାନ୍ତ ବିକୃତିକୁ କେବଳ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହାର ଅନେକ ଗୁରୁତର ପରିଣାମ ରହିଛି:ମାନସିକ ଚାପ ଓ ହୀନମନ୍ୟତା: ବଙ୍କା ଦାନ୍ତ ଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସ୍କୁଲରେ ଅନ୍ୟ ପିଲାମାନେ ଚିଡ଼ାଇଥାନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ହସିବାକୁ କିମ୍ବା ମିଶିବାକୁ ସଙ୍କୋଚ ବୋଧ କରନ୍ତି।ପାଚନ କ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ୟା: ଦାନ୍ତ ଠିକ୍ ନଥିଲେ ପିଲାମାନେ ଖାଦ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଚୋବାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହାଫଳରେ ବଦହଜମି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦିଏ।ଦାନ୍ତ ପୋକା ଓ ଜମାଟ ମଇଳା: ବଙ୍କା ଦାନ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ବ୍ରଶ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।ଏହାଦ୍ୱାରା ମୁଖରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ବାହାରେ ଏବଂ ପାଇରିଆ ଭଳି ରୋଗ ହୁଏ।
୬. ଦାନ୍ତ ବିକୃତିର ସୁପରିଚାଳନା ଓ ଚିକିତ୍ସା : ଆଧୁନିକ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ଏହାର ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଓ ସହଜ ପ୍ରତିକାର ରହିଛି।ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ।:
କ) ପ୍ରତିଷେଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ପେସ୍ ମେଣ୍ଟେନର୍ : ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷୀର ଦାନ୍ତ ଆଗୁଆ ପଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଛୋଟ ତାରର କ୍ଲିପ୍ ଲଗାଯାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଦାନ୍ତ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ମାଡ଼ି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉଠିପାରେ।ଅଭ୍ୟାସ ସଂଶୋଧନ : ଆଙ୍ଗୁଠି ଚୁଚୁମିବା ବା ଜିଭ ଠେଲିବା ଅଭ୍ୟାସ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ପାଟି ଭିତରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଲିପ୍ ଲଗାଯାଏ।
ଖ) ଜାହୁଲର ବୃଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପିଲାଟି ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ (୮ ରୁ ୧୧ ବର୍ଷ) ଯଦି ଜାହୁଲର ହାଡ଼ ଛୋଟ ବା ବଡ଼ ଥାଏ, ତେବେ ‘ମାଇଓ ଫଙ୍କସନାଲ୍ ଆପ୍ଲାଏନ୍ସ’ ସାହାଯ୍ୟରେ ହାଡ଼ର ବୃଦ୍ଧିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗ ଦିଆଯାଇପାରେ।
ଗ) କ୍ଲିପ୍ ବା ବ୍ରେସେସ୍ ଚିକିତ୍ସା ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ୍ତ ଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଇବା ପାଇଁ ବ୍ରେସେସ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ:ଧାତବ ବ୍ରେସେସ୍ : ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।ସେରାମିକ୍ ବ୍ରେସେସ୍ : ଏହା ଦାନ୍ତ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବାରୁ ବାହାରକୁ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।ଅଲାଇନର୍ସ : ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ଏହାକୁ ପାଟିରୁ ବାହାର କରି ସଫା କରିପାରିବେ।୭. ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ହେଲା ଯେ ପିଲାମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ହସ ପାଇଁ ପିତାମାତାମାନେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଦିଗ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ:ପ୍ରଥମ ପରିଦର୍ଶନ: ପିଲାକୁ ୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହେବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ପ୍ରଥମ ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ସମୟରେ ହିଁ ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ପେଡୋଡୋଣ୍ଟିଷ୍ଟ (ଶିଶୁ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକ)ଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।ଦୁଇଥର ବ୍ରଶ୍ କରିବା: ସକାଳେ ଏବଂ ରାତିରେ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ପିଲାଙ୍କୁ ବ୍ରଶ୍ କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ କରାନ୍ତୁ।ଖାଦ୍ୟପେୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ଅତ୍ୟଧିକ ଚକୋଲେଟ୍,ମିଠା ଏବଂ ଫାଷ୍ଟଫୁଡ୍ ବଦଳରେ ପିଲାଙ୍କୁ ଫଳ,ପନିପରିବା ଏବଂ କ୍ଷୀର ଜାତୀୟ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ: ପ୍ରତି ୬ ମାସରେ ଥରେ ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିଲାଙ୍କ ପାଟିର ପରୀକ୍ଷା କରାନ୍ତୁ।
ପରିଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଶିଶୁର ମୁଖ ଗହ୍ଵରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହିଁ ତାର ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ପ୍ରତିଫଳନ। ତେଣୁ,ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ସଚେତନତା ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତର ଯେକୌଣସି ଜଟିଳ ବିକୃତିକୁ ସହଜରେ ସୁପରିଚାଳନା କରାଯାଇପାରିବ।ପିଲାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନିଖୁଣ ହସ ସେମାନଙ୍କୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ସଫଳ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।ସମସ୍ତେ ମନେରଖନ୍ତୁ ଦନ୍ତ ସଚେତନତା ହିଁ ସୁନ୍ଦର ହସର ଚାବିକାଠି।
ମାର୍ଫତ୍,ଡ଼ା ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର,ଡ.ଅନୁପମା ମିଶ୍ର,
ଦେବାନୁ ଭବନ,ଏସ୍ ବି ଆଇ ଏଟିଏମ୍ ମିଶ୍ର ଲେନ୍,
ଆନନ୍ଦ ନଗର,କାଠଗଡ଼ା,ଢ଼େଙ୍କାନାଳ। ପିନ୍ :୭୫୯୦୦୧
ଦୂରଭାଷ : ୯୪୩୭୧୦୬୫୬୯/9437106569/୯୪୩୮୬୬୫୧୬୯/9438665169/୭୦୦୮୮୬୮୯୮୫/7008868985 /
ଇମେଲ୍ : anupamdebashis@gmail.com
debisirscience@gmail.com
