ଆଜି ଦିବସର ଅନୁଚିନ୍ତା : ୧ ଫେବୃଆରୀ :
ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତିରେ ଦିନଟିର ମହତ୍ତ୍ୱ
ଡ଼ା. ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର,
ଇତିହାସ କେବଳ ଅତୀତର ଗଳ୍ପ ନୁହେଁ; ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଦିଗଦର୍ଶକ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ। ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖ ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ଯାତ୍ରାରେ ତିନିଟି ସ୍ତରରେ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। ତେଣୁ, ଏହା ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଦିନର ମାନ୍ୟତା ରଖେ।ଏହି ତାରିଖ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ସଭ୍ୟତା କିପରି ସଂଘର୍ଷ, ସୃଜନ ଓ ସମନ୍ୱୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଢ଼ିଉଠିଛି। ଆଜିର ଦିବସର ଅନୁଚିନ୍ତାରେ ଆମେ ଏହି ତାରିଖର ତିନୋଟି ଧାରା ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଚାର କରିବା।ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାବନାରେ ସ୍ଵତଃ ମନ ମଧ୍ୟକୁ ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖ ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶା—ଏହି ଦିନଟି ଆମକୁ ସଭ୍ୟତାର ଉତ୍ଥାନ–ପତନ, ସଂଘର୍ଷ–ସୃଜନ ଓ ସମନ୍ୱୟର ଗଭୀର ସନ୍ଦେଶ ଦିଏ।
ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ବିଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତମୂଳକ ଘଟଣାର ସାକ୍ଷୀ। ୧୮୮୪ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ଇଂଲିଶ୍ ଡିକ୍ସନାରୀର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଖଣ୍ଡ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା—ଯାହା ଭାଷାବିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ବିପ୍ଳବ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ଭାଷା ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନ।୧୯୪୬ ମସିହାରେ ହଙ୍ଗେରୀ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଘୋଷିତ ହେଲା ଯାହା ଯୁରୋପର ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ। ଶୀତଯୁଦ୍ଧର ପୂର୍ବାଭାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଦେଖାଇଥିଲା ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଆତ୍ମପରିଚୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
୧୯୫୮ ମସିହାରେ ଇଜିପ୍ଟ ଓ ସିରିଆ ମିଶି ଯୁକ୍ତ ଆରବ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଗଠନ କଲେ। ଏହା ଆରବ ଜାତୀୟତାବାଦର ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ। ଯଦିଓ ଏହି ମିଳନ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ହୋଇନଥିଲା, ତଥାପି ଏହା ଏକତାର ଆଦର୍ଶକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଥିଲା।୨୦୦୩ ମସିହାରେ ସ୍ପେସ୍ ଶଟଲ୍ କଲମ୍ବିଆ ଦୁର୍ଘଟଣା ପୂର୍ବର ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶ୍ୱ ମହାକାଶ ଅଭିଯାନର ସାହସ ଓ ବିପଦକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲା। ମାନବ ଜ୍ଞାନର ସୀମା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯାଇ କେତେ ତ୍ୟାଗ ଦରକାର—ଏହାର ସ୍ମୃତି ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ।ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଦେଖାଏ—୧ ଫେବୃଆରୀ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ କେବଳ ଏକ ତାରିଖ ନୁହେଁ; ଏହା ଚିନ୍ତା, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପ୍ରଗତିର ପ୍ରତୀକ।ବିଶ୍ୱର ଇତିହାସରେ ୧ ଫେବୃଆରୀର ମୂଳ ସନ୍ଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯେ ଜ୍ଞାନ, ଏକତା ଓ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମାନବ ପ୍ରଗତିର ତିନିଟି ଆଧାର।
ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଦିନର ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁମୁଖୀ। ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେବା ପରେ ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂସ୍ଥାଗତ ରୂପ ନେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଦିନ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଦିନ ହୋଇଉଠିଲା—ଯାହା ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି, ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ।୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଭାରତର ଆନ୍ତରିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାରକୁ ନେଇ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଭାରତକୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିବାର ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ନିଜର ମହାକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ନୂତନ ନୀତି ଘୋଷଣା କଲା—ଯାହା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରୟାନ ଓ ମଙ୍ଗଳୟାନ ଭଳି ମିଶନ୍ର ମୂଳ ଆଧାର ହୋଇଥିଲା।
ଭାରତ ପାଇଁ ୧ ଫେବୃଆରୀ କେବଳ ଆର୍ଥିକ ବଜେଟ୍ର ଦିନ ନୁହେଁ; ଏହା ନୀତି, ନ୍ୟାୟ ଓ ନବନିର୍ମାଣର ଦିନ। ଏହି ଦିନ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ—ଗଣତନ୍ତ୍ର ମାନେ କେବଳ ଭୋଟ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦାୟିତ୍ୱ, ସମତା ଓ ସମାବେଶ। ଭାରତର ଇତିହାସରେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଆମକୁ ଏହି ମୂଳ ସନ୍ଦେଶ ପ୍ରଦା ନକରେ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମାନେ କେବଳ ଶାସନ ନୁହେଁ, ଏହା ଦାୟିତ୍ୱ, ସମତା ଓ ସମାବେଶ।
ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତିରେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଦିନର ଅଲଗା ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରହିଛି। ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ଗଠିତ ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଯଦିଓ ଏହା ୧ ଏପ୍ରିଲର ଘଟଣା, ତଥାପି ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଏହାର ପୂର୍ବପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ରାଜନୈତିକ ସମନ୍ୱୟ ଚରମରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାରକୁ ନେଇ ଏକ ବୃହତ୍ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା—ଯେଉଁଥିରେ ମାଧ୍ୟମିକ ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ଭବିଷ୍ୟତ ନୀଳନକ୍ସା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ଫଳରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଭୂମିକା ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା।
୧୯୬୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଥିଲା—ଯାହାର ପୂର୍ବସଙ୍କେତ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଜନତାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସହନଶୀଳତା ଓ ଏକତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ରାଜ୍ୟର ସମାଜସେବୀ, ଲେଖକ ଓ ଛାତ୍ରସମାଜ ଏକାଠି ହୋଇ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ—ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ଆତ୍ମାର ମହାନତାକୁ ପ୍ରମାଣ କରେ।
ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଏକ ସୃଜନଶୀଳ ଦିନ। ଏହି ଦିନ ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ଲେଖକଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ବା ସ୍ମୃତିଦିବସ ସହ ଜଡ଼ିତ। ସେମାନଙ୍କ ରଚନା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି ଓ ଜାତୀୟ ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି
ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତିରେ ୧ ଫେବୃଆରୀର ଏହି ମୂଳ ସନ୍ଦେଶ ହେଉଛିଯେ ସଂସ୍କୃତି ହିଁ ଜାତିର ଆତ୍ମା।
୧ ଫେବୃଆରୀର ଇତିହାସ ଆମକୁ ତିନିଟି ମୂଳ ସନ୍ଦେଶ ଦିଏ। ତାହା ହେଲା ଯେ ଆମେ ଅତୀତରୁ ଶିକ୍ଷା କରିବା ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା। ବିଶ୍ୱର ଭାଷା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ମହାକାଶ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଦେଖାଏ ଯେ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଓ ମାନବ ବୁଦ୍ଧି ଅସୀମ। ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ନୀତି ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦାୟିତ୍ୱ ହିସାବରେ ବିକାଶ ହେବା ଦରକାର ସମାବେଶୀ।ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ସଂସ୍କୃତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ହିସାବରେ ଶିଖାଏ ଯେ ସଂସ୍କୃତି ହିଁ ଜାତିର ପ୍ରାଣ।
ଆଜିର ଦିନରେ ଆମେ କେବଳ ଅତୀତକୁ ମନେ ପକାଇବା ନୁହେଁ; ଆମେ ନିଜକୁ ପଚାରିବା ଯେ ଆମେ କଣ ଏହି ଇତିହାସର ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ? ଆମେ କଣ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏକ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନମୂଳକ ଓ ସଂସ୍କୃତିସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଢ଼ିପାରିବୁ? ଆମ ମତ ହେଉଛି ଯେ ୧ ଫେବୃଆରୀ ଆମକୁ ତିନିଟି ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।ସେଥିରୁ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ହିଁ ବିଶ୍ୱ ସଭ୍ୟତାର ମୂଳ ଚାବି। ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ଯେ ବିକାଶ ସମାବେଶୀ ହେବା ଦରକାର।ସଂସ୍କୃତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ପରିଚୟର ମୂଳ ଭିତ୍ତି।ଆମେ କେବଳ ଅତୀତକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ନୁହେଁ; ସେଥିରୁ ଶିଖି ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଉପସଂହାରରେ କୁହାଯାଇ ପାରେ ଯେ ୧ ଫେବୃଆରୀ କେବଳ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଏକ ପୃଷ୍ଠା ନୁହେଁ; ଏହା ସଭ୍ୟତାର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ। ବିଶ୍ୱର ଜ୍ଞାନ, ଭାରତର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଏହି ଭଳି ତିନିଟି ଧାରା ଏହି ଦିନରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଦିନରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଆମେ ଆହୁରି ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ, ସୃଜନଶୀଳ ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେବା। ଇତିହାସ ଆମକୁ ଦେଖାଇଛି ଯେ ମଣିଷ ଚାହିଁଲେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ।
ଡ଼ା. ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର,
ୟୁନେସ୍କୋର ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟ,ଉତ୍କଳ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ନେସନସ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ (ଉଫୁନା)ର ମିଡ଼ିଆ ପ୍ରଭାରୀ
ଦୂରଭାଷ : ୯୪୩୭୧୦୬୫୬୯ ; ୭୦୦୮୯୫୯୯୪୫
ଇ-ମେଲ୍ : debisirscience@gmail.com
debiprasadmishra085@gmail.com
