ଆଜି ଦିବସର ଅନୁଚିନ୍ତା : ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ :
ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତି,ବର୍ତ୍ତମାନର ଚେତନା ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଦିଗଦର୍ଶନ
ଡ଼ା. ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର,
କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଏକ ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟିଲେ ଆମେ ଯେପରି ନୂଆ ଦିନକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ସେହିପରି ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟିଲେ ମନୁଷ୍ୟତାର ଉତ୍ଥାନ–ପତନ, ସଂଘର୍ଷ–ସଫଳତା ଓ ସଭ୍ୟତାର ଯାତ୍ରାକୁ ଦେଖିପାରୁ। ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଏମିତି ଏକ ତାରିଖ—ଯାହା ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଅନେକ ମାନବୀୟ ଅନୁଭବ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉନ୍ନତି, ରାଜନୈତିକ ଘଟଣା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ମୃତିକୁ ବହନ କରେ।୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ତାରିଖ ନୁହେଁ, ଏକ ସଭ୍ୟତାର ଦର୍ପଣ।କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟିବା ମାତ୍ରେ ଆମେ ଯେପରି ନୂଆ ଦିନକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ସେହିପରି ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟିଲେ ମନୁଷ୍ୟତାର ସଂଘର୍ଷ,ସଫଳତା ଓ ବିକାଶର କଥା ଦେଖିପାରୁ। ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ କେବଳ ଏକ ତାରିଖ ନୁହେଁ; ଏହା ବିଶ୍ୱ, ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଯାତ୍ରାର ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ।ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଏହି ଦିନଟି ବିଜ୍ଞାନ, ଯୁଦ୍ଧ, ରାଜନୀତି ଓ ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ୧୮୪୮ ମସିହାରେ ଆମେରିକା–ମେକ୍ସିକୋ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଗୁଆଡାଲୁପେ ହିଡାଲଗୋ ଚୁକ୍ତିର ଆଲୋଚନା ଏହି ତାରିଖକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କୂଟନୀତିର ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ କରିଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧର ଧ୍ୱଂସ ମଧ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ କିପରି ଶାନ୍ତିର ରାସ୍ତା ଖୋଜେ—ଏହା ତାହାର ଏକ ଉଦାହରଣ। ଏହା ଫଳରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ; କୂଟନୀତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ଯ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।୧୯୩୪ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଭୌତିକବିଦ୍ ଲେଭ୍ ଲାଣ୍ଡାଉ ତାଙ୍କର ସୁପରଫ୍ଲୁଇଡିଟି ସମ୍ପର୍କିତ ଗବେଷଣାରେ ନୂତନ ଦିଗ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଥିଲେ—ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ କ୍ୱାଣ୍ଟମ୍ ଫିଜିକ୍ସର ଭିତ୍ତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା। ଏହା ଫଳରେ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୂଆ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।ଏହି ଦିନଟି ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ଜ୍ଞାନ ହିଁ ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି।
୧୯୪୩ ମସିହାରେ ଷ୍ଟାଲିନ୍ ଗ୍ରାଡ୍ ଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି ଘଟିଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଲଢ଼େଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା କେବଳ ସାମରିକ ବିଜୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମାନବୀୟ ସାହସ, ତ୍ୟାଗ ଓ ସହନଶୀଳତାର ପରୀକ୍ଷା ଥିଲା। ଆଜି ଆମେ ଯେ ଶାନ୍ତିର କଥା କହୁ, ସେଥିରେ ଏହି ତ୍ୟାଗର ଛାୟା ରହିଛି।ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ସାହସର ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ।
ଏଥିରୁ ଆମେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ପାଇଥାଉ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ଧ୍ୱଂସ ଆଣେ, ଜ୍ଞାନ ଗଢ଼େ; ଶାନ୍ତି ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିଜୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରେ।
ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଦିନଟି ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ, ରାଜନୀତି ଓ ସମାଜସଂସ୍କାର ସହ ଜଡ଼ିତ। ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ନୌସେନା ବିଦ୍ରୋହର ତୀବ୍ର ପ୍ରଭାବ ଏହି ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା—ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର ମୂଳକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିଲା।ଏହା ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ନୂଆ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।ଏହା ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଆଗ୍ନେୟ ଆକାଂକ୍ଷା କେବଳ ରାଜନୀତିକ ନେତାଙ୍କ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଜନତାର ମଧ୍ୟରେ ବି ଗଭୀର ଭାବେ ଜଳୁଥିଲା।୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦିନଟି ଆମ ସଂବିଧାନୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭିତ୍ତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ ଓ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲା। ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ କେବଳ ଭୋଟ ନୁହେଁ; ଏହା ଦାୟିତ୍ୱ, ସମାନତା ଓ ନ୍ୟାୟର ନିଦର୍ଶନ।
ଏହା ସହିତ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସମାଜସେବୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ କିମ୍ବା ସ୍ମୃତିଦିବସ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି—ଯାହା ଆମ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅଧିକ ଗଭୀର ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିଛି।ଭାରତ ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଆମକୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ
ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ଭୋଟ ନୁହେଁ—ଏହା ଦାୟିତ୍ୱ,ସମାନତା ଓ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି।
ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଦିନଟି ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ସ୍ମୃତିକୁ ଧାରଣ କରେ। ୦୨ ଫେବୃୟାରୀରେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସାଧକଙ୍କ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ପରଲୋକ ଘଟିଥିବାର ଉଦାହରଣ ମିଳେ—ଯେଉଁମାନେ ଭାଷାକୁ କେବଳ ଯୋଗାଯୋଗର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ଆତ୍ମାର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ମାଧ୍ୟମ କରିଥିଲେ।ଇତିହାସ କହେ ଯେ ଏହି ତାରିଖରେ ପୁରୀ, କଟକ ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମାଜସେବା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନେକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସଂସ୍କୃତି—ଯଥା ଛଉ, ଓଡ଼ିଶୀ ଓ ଲୋକନାଟ୍ୟ—ଏହି ଦିନଟିକୁ ନିଜ ଐତିହ୍ୟର ଅଂଶ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରେ।ସେହିପରି ୦୨ ଫେବୃୟାରୀରେ ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି, ଜଳସମ୍ପଦ ଓ ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କିଛି ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା—ଯାହା ଆଜିର ସୁସ୍ଥିର ବିକାଶର ଭିତ୍ତି ରଚନା କରିଛି।ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ଭାଷା ହେଉଛି ସଂସ୍କୃତିର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଓ ପରିବେଶ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବିକାଶର ମୂଳତତ୍ତ୍ଵ।
ଆଜିର ଅନୁଚିନ୍ତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ ଇତିହାସରୁ ଆମେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରୁଛୁ ଯେ ଇତିହାସ କେବଳ ତାରିଖର ତାଲିକା ନୁହେଁ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟର ଅନୁଭବର ଜୀବନ୍ତ ଦଲିଲ୍। ୦୨ ଫେବୃୟାରୀ ଆମକୁ ତିନିଟି ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଇତିହାସ ଆମକୁ କହେ ଯେ ବିଜୟ ଠାରୁ ଶାନ୍ତି ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ସର୍ବାଧିକ।ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷା ହିଁ ସଭ୍ୟତାକୁ ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବାକୁ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ। ସମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର ଭୂମିକା ଅମୂଲ୍ୟ।
ଆଜିର ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ଜଳବାୟୁ ସଂକଟ, ଯୁଦ୍ଧ, ଅସମାନତା ଓ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଚାଲେଞ୍ଜ ଦେଖୁଛି, ସେତେବେଳେ ୦୨ ଫେବୃୟାରୀର ଇତିହାସ ଆମକୁ ସତର୍କ କରାଏ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟତାକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ସହଯୋଗ, ସମ୍ମାନ ଓ ସହାନୁଭୂତିର ପଥ ଚାଲିବା ଦରକାର।ଆଜିର ଅନୁଚିନ୍ତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପର୍ଯ୍ୟଲୋଚନା କଲେ ଆମେ କ’ଣ ଶିଖିବା?
ଯୁଦ୍ଧର ଇତିହାସ ଆମକୁ ସତର୍କ କରେ ଯେ ଶାନ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ।ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷା ମାନବ ପ୍ରଗତିର ଚାବିକାଠି। ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଦେଶ ଗଠନରେ ସହଭାଗୀ ହେବା ଉଚିତ୍।
ଉପସଂହାରରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଫେବୃୟାରୀ ୦୨ କେବଳ ଏକ ତାରିଖ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଦର୍ପଣ—ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ନିଜ ଅତୀତକୁ ଦେଖି, ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ବୁଝି ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଉନ୍ନତ କରି ଗଢ଼ିପାରିବା। ଇତିହାସର ସ୍ମୃତିକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଆମେ ଏକ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଢ଼ିବା—ଏହାହିଁ ଏହି ଦିନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ। ଉପସଂହାରରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଫେବୃୟାରୀ ୦୨ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ଅତୀତକୁ ଭୁଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏଥିରୁ ଶିଖିବା ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ସୁଧାରିବା; ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନ୍ୟାୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଗରେ ଗଢ଼ିବା ହିଁ ଆଜିର ପ୍ରମୁଖ ଆବଶ୍ୟକତା।
ଡ଼ା. ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର,
ୟୁନେସ୍କୋର ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟ,ଉତ୍କଳ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ନେସନସ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ (ଉଫୁନା)ର ମିଡ଼ିଆ ପ୍ରଭାରୀ
ଦୂରଭାଷ : ୯୪୩୭୧୦୬୫୬୯ ; ୭୦୦୮୯୫୯୯୪୫
ଇ-ମେଲ୍ : debisirscience@gmail.com
debiprasadmishra085@gmail.com
