ରାମ ବନବାସ
ରାଗ-ନଳିନୀଗୌଡା
ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଦେବୀ
ରାଜା ଦଶରଥ’ ରାଜ୍ୟ ଅଭିଷେକ’
ଘୋଷଣା କରିଣ’ଦେଲେ’
ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗ୍ରରେ’ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ’
କେକହି ପାରିବ’ଭଲେ’ହେ’
ରାଣୀ’
ରାଣୀ’ମନ୍ଥରା ଚକ୍ରାନ୍ତେ’ଫସି’ହେ’
ରାଣୀ’ ବର ମାଗିଥିଲେ’ହସି’ହେ’ |1|
ପ୍ରଥମ ବରରେ’ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗ୍ରରେ’
ଭରତ ରାଜନ’ଜାଣ’
ଦ୍ଵିତୀୟ ବରରେ’ତପସ୍ୱୀ ବେଶରେ’
ଚଉଦ ବରଷ’ରାମ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ବନରେ ନିବାସ’ କରି’ ହେ’
ରାମ’ ଜ୍ଞାତି କୁଟୁମ୍ବଠୁ’ ଦୂରେ’ହେ’ |2|
କୈକେୟୀ ବଚନ’ଶୁଣିଣ ରାଜନ’
ମୂର୍ଚ୍ଛତ ହୋଇଣ’ଗଲେ’
ପ୍ରଭାତ ଆଗତେ’ମନ୍ତ୍ରୀ ଯେ ସୁମନ୍ତ୍ର’
ଛାମୁଙ୍କ ଆଗ୍ରତ’ହେଲେ’ହେ’
ମନ୍ତ୍ରୀ’
ମନ୍ତ୍ରୀ’କୈକେୟୀ ଭବନ’ଯାଇ’ହେ’
ମନ୍ତ୍ରୀ’ ଯଥା ସନମାନ’ ଦେଇ’ହେ’ |3|
ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ’ବିବର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର’
ପଡ଼ିଥାନ୍ତି ତଳ’ଦେଖି’
କଇକେୟୀ ରାଣୀ’ଅମଙ୍ଗଳ ବାଣୀ’
ସୁମନ୍ତ୍ର ବଖାଣି’ଖୁସି’ହେ’
ରାଣୀ’
ରାଣୀ’ ରାମ ରାମ କହି’ରାତି’ହେ’
ରାଣୀ’ ରାମଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ’ଡାକି’ହେ’ |4|
ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ’ଶ୍ରୀରାମ ଆଗତ’
ପିତାଙ୍କ ସମୀପେ’ଜାଣ’
ପିତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା’ଦେଖିଣ ହତାଶା’
କରିବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ରାମ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ ପ୍ରଥମ ଥରସେ’ ଦେଖି’ ହେ’
ରାମ’ହୋଇଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ’ଦୁଃଖୀ’ହେ’ |5|
ଦୁଃଖର କାହାଣୀ’କୁହନ୍ତୁ ବଖାଣି’
ମୋଅଗ୍ରତେ ପୁଣି’ମାତା’
କୈକେୟୀଙ୍କ ଗିର’ଦୁଇଗୋଟି ବର’
ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବଦ୍ଧ’ପିତା’ହେ’
ରାଣୀ’
ରାଣୀ’ଧର୍ମ ସଂକଟରେ’ରାଜ୍ଞ’ହେ’
ରାଣୀ’ପୁତ୍ର ସ୍ନେହେପରା’ଅଜ୍ଞ’ହେ’ |6|
ରାଣୀ କଇକେୟୀ’ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନୟୀ’
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କହି’ଖୁସି’
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ’ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ’
ମୁରୁକି ମୁରୁକି’ହସି’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’କୋମଳ ବଚନ’ କହି’ହେ’
ରାମ’ବାଣୀର କଥନ’ଏହି’ହେ’ |7|
ବନରେ ନିଶ୍ଚିତ’ମୁନିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ’
ମଙ୍ଗଳ ସାଧିତ’ହେବ’
ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା’ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମତି’
ମୋର ସାଥେ ରହି’ଥିବ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ପ୍ରାଣର ଭରତ’ରାଜା’ହେ’
ରାମ’ସୁଖରେ ପଳିବ’ପ୍ରଜା’ହେ’ |8|
କୈକେୟୀ କହନ୍ତି’କପଟତା ରଖି’
ପିତାମାତା ପ୍ରତି’ସ୍ନେହ’
ପିତାମାତାଙ୍କର’ବଚନ ପାଳନ’
ସତ୍ୟରକ୍ଷା ବଦ୍ଧ’ହୁଅ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ମୂର୍ଛିତୁ ଉଠିଲେ’ରାଜା’ହେ’
ରାମ’ଭାଷି ରାମ ରାମ’ରାଜ୍ଞ’ହେ’|9|
ହଜିଥିବା ମଣି’ପାଇଗଲେ ଫଣି’
ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି’ଯେହ୍ନେ’
ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଣ’ଅଯୋଧ୍ୟା ରାଜନ’
ଜାବୁଡି ଧରନ୍ତି’ତେହ୍ନେ’ହେ’
ରାଜା’
ରାଜା’ଆନନ୍ଦ ବିହ୍ଵଳ’ ହୋଇ’ହେ’
ରାଜା’ ଅପଲକଡୋଳେ’ଚାହିଁ’ହେ’ |10|
କହନ୍ତି ଶ୍ରୀରାମ’ ସୁପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତେ’
ଅଜ୍ଞା ଦିଅ ବନ’ଯିବି’
ପିତାଙ୍କର ଅଜ୍ଞା’ କରିବି ପାଳନ’
ଇହଜନ୍ମ ଫଳ’ ଭୋଗି’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ଶୀଘ୍ରମୁଁ ଆସିବି’ଫେରି’ହେ’
ରାମ’ପିତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ’କରି’ହେ’|11|
ମାତାଙ୍କ ନିକଟେ’ପ୍ରବେଶ ହୋଇଣ’
ବନ୍ଦିଲେ ଚରଣ’ରାମ’
ଆର୍ଶୀବାଦ କଲେ’ବକ୍ଷରେ ଲଗାଇ’
ମାତା କଉଶଲ୍ୟା’ପୁଣ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ବନରାଜ୍ୟ ମୋତେ’ପିତା’ହେ’
ରାମ’ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା ଅର୍ଥେ ମାତା’ହେ’ |12|
ମନ୍ତ୍ରୀସୁତ କହେ’ମାତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇ’
ସକଳ ବୃତ୍ତାନ୍ତ’ଜାଣ’
ରାଣୀ କଉଶଲ୍ୟା’ଶୁଣି ହତବାକ’
ବିଧାତା କରିଲା’କଣ’ହେ’
ମାତା’
ମାତା’ ଧର୍ମ ସଂକଟରେ’ ପଡି’ହେ’
ମାତା’ଚିନ୍ତାମଗ୍ନେ ଗଲେ’ବୁଡ଼ି’ହେ’|13|
ପିତାମାତାଙ୍କର’ ସମ୍ମତି ଯେହେତୁ’
ଯିବାକୁ ପଡିବ’ବନ’
ତୋପାଇଁ ସେ ବନ’ଅଯୋଧ୍ୟା ସମାନ’
ଶୋଭାର ଭଣ୍ଡାର’ପୁଣ’ହେ’
ମାତା’
ମାତା’ଆଶୀର୍ବାଦ ସଦା’ଛାଇ’ହେ’
ମାତା’ସତ୍ୟରକ୍ଷା ପାଳ’ତୁହି’ହେ’ |14|
ବନଦେବ ଗଣ’ତୋହର ପିଅର’
ବନଦେବୀ ତୋର’ମାତା’
ବନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ’ତୋହର ସେବକ’
ସହାୟଯେ ବୃକ୍ଷ’ଲତା’ଯେ’
ମାତା’
ମାତା’ଆତ୍ମୀୟ ସ୍ୱଜନ’ଛାଡି’ତୁ’
ମାତା’ଆନନ୍ଦେ ବନକୁ’ଗମ’ତୁ |15|
ସମାଚାର ଶୁଣି’ନବବଧୂରାଣୀ’
ପାଶକୁ ଆସନ୍ତି’ଧାଇଁ’
ଶାଶୁଙ୍କ ଚରଣ’ବନ୍ଦନା କରିଣ’
ନତ ମସ୍ତକସେ’ହୋଇ’ହେ’
ସୀତା’
ସୀତା’ଅଜ୍ଞାଦେଲେ ମାତା’ମୁହିଁ’ଯେ’
ସୀତା’ ବନକୁ ଖୁସିରେ’ଯାଇ’ଯେ |16|
ଜନକ ଦୁଲଣୀ’ଅତି ସୁକୁମାରୀ’
ରୂପର ଭଣ୍ଡାର’ସିଏ’
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରୂପୀ’କୁମୁଦ ବନର’
ଆନନ୍ଦ କାରିଣୀ’ଯିଏ’ହେ’
ମାତା’
ମାତା’ ଆଦରର ବଧୂ’ ପ୍ରିୟ’ହେ’
ମାତା’ନୟନ ପିତୁଳା’ସ୍ନେହୀ’ହେ’|17|
ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ’ କଣ୍ଟକିତ ବନ’
ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷପେ’ଶଙ୍କା’
ଫଳମୂଳକନ୍ଦା’ଆହାର ହୋଇବ’
ତୃଣଯେ ହୋଇବ’ ଶଯ୍ୟା’ ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ସୀତାଙ୍କୁ କହନ୍ତି’ହସି’ଯେ’
ରୁହ’ଶାଶୁ ଶଶୁରଙ୍କ’ପାଶ’ଯେ’ |18|
ପ୍ରିୟତମ ବାଣୀ’ ବଚନକୁ ଶୁଣି’
ନୟନୁ ଲୋତକ’ ଧାରା’
ପ୍ରାଣ ବିନା ଦେହ’ଜଳ ବିନା ନଦୀ’
ପୁରୁଷ ବିନା ସ୍ତ୍ରୀ’ପରା’ହେ’
ସୀତା’
ସୀତା’ପର୍ଣ୍ଣ କୁଟୀର ମୋ’ସ୍ୱର୍ଗ’ହେ’
ପ୍ରଭୁ’ ଚରଣ କମଳ’ ଅର୍ଘ୍ୟ’ହେ’|19|
ଆହେ ଦୀନବନ୍ଧୁ’ପ୍ରେମମୟ ସିନ୍ଧୁ’
ସର୍ବ ସୁଖ ଶିରୋ’ମଣି’
ଚଉଦ ବରଷ’ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଣ’
ପ୍ରାଣମୋ ରହିବ’ନାହିଁ’ହେ’
ସୀତା’
ସୀତା’ତୁମ ପଦସେବା’ ସ୍ୱର୍ଗ’ହେ’
ସୀତା’ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ’ଭବେ’ହେ’|20|
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ସୁତ’ପ୍ରଭୁ ରଘୁନାଥ’
ସମ୍ମତି ଜଣାଇ’ ଥିଲେ’
ମାତା କଉଶଲ୍ୟା’ଅହ୍ୟ ସୁଲକ୍ଷଣୀ’
ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ’କଲେ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସଇ’ଧାଇଁ’ଯେ’
ରାମ’ବନକୁ ଯିବଇଁ’ ମୁହିଁ’ଯେ’ |21|
ମାଛ ବିନା ପାଣି’ସେହିପରି ଜାଣ’
ଲଇକ୍ଷଣ ଙ୍କର’ ଦଶା’
କାକୁତି ମିନତି’ହୁଅନ୍ତି ଭାଇଙ୍କୁ’
ନେଇଯାଅ ମୋତେ’ସାଥେ’ହେ’
ଭ୍ରାତା’
ରାମ’ ଭରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ’ନାହା’ନ୍ତି’
ରାମ’ପିତାମାତାଙ୍କର’ ସାହା’ଟି’ |22|
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦ’ଧରି ଲଇକ୍ଷଣ’
ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ‘ଯିବି’
ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଭୁ’ମୁହିଁ ତଵ ଦାସ’
ହୋଇପରା ରହି’ଥିବି’ହେ’
ଭ୍ରାତା’
ରାମ’କରୁଣା ସାଗର’ରାଜି’ହେ’
ଆସ’ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ’ମାଗି’ହେ’|23|
ଅନ୍ଧ ଯେହ୍ନେ ନେତ୍ର’ଲଇକ୍ଷଣ ପ୍ରୀତ’
ମାତାଙ୍କ ପାଖଙ୍କୁ’ଯାଇ’
ମାତାଙ୍କ ଚରଣେ’ମସ୍ତକ ଲଗାଇ’
ପଦବନ୍ଦନ କ’ରଇ’ହେ’
ମାତା’
ମାତା’ଅନୁମତି ଦିଅ’ମୋତେ’ହେ’
ମାତା’ ବନକୁ ଯିବମୁଁ’ସାଥେ’ହେ’|24|
ସୁମିତ୍ରା ରାମଙ୍କ’ସୀତାଙ୍କର ରୂପ’
ସୁନ୍ଦର ସ୍ଵଭାଵ’ଗୁଣି’
ପାପିନୀ କୈକେୟୀ’ଏଡିକି ନିଷ୍ଠୁର’
ଆଘାତ ଦେଲାଯେ’ପୁଣି’ହେ’
ମାତା’
ମାତା’ଆଶିଷ ଦେଉଛି’ ଯିବ’ହେ’
ମାତା’ପ୍ରଭୁତୁଲ୍ୟ ତାଙ୍କୁ’ସେବ’ହେ’|25|
ପିତାଙ୍କର ଠାରୁ’ ବିଦାୟ ନେବାକୁ’
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ’ ସୀତା’
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳେ’ଜାବୁଡି ଧରନ୍ତି’
ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯେ’ପିତା’ହେ’
ପିତା’
ପିତା’ଚରଣେ ପ୍ରଣାମ’ଜଣା’ଇଁ’
ପିତା’ମେଲାଣି ମାଗିଣ’ଗମ’ଇ’ |26|
ମାତା କଇକେୟୀ’ମୁନି ବସ୍ତ୍ର ମାଳା’
କମଣ୍ଡଳୁ ଆଦି’ଆଣି’
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଗେ’ଥୋଇ ଦେଲେ ନେଇ’
ପରିଧାନ କର’ପୁଣି’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ମୁନିବେଶ ଧରି’ ଥିଲେ’ହେ’
ରାମ’ପିତାମାତା ନମି’ଗଲେ’ହେ’|27|
ବନବାସର ସେ’ସାଜସରଞ୍ଜାମ’
ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ’ରାମ’
ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ’ ବନ୍ଦନା କରିଣ’
ସେଠାରୁ ଚାଲିଲେ’ ପୁଣ’ ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ରାଜ ମହଲରୁ’ଯାଇ’ହେ’
ରାମ’ ପ୍ରିୟ ବଚନକୁ’କହି’ହେ’|28|
ଶ୍ରୀରାମ ବ୍ରାହ୍ମଣ’ ମଣ୍ଡଳୀ ଡାକଇ’
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଜଣାଇ’ପୁଣ’
ଖାଦ୍ୟ ଓ ସାମଗ୍ରୀ’ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରଦାନ’
ଦାନ ସନମାନେ’ରାମ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ଦାସଦାସୀ ଗଣେ’ଡାକି’ହେ’
ପିତା’ ମାତାଙ୍କୁ’ଥିବଟି’ଦେଖି’ହେ’ |29|
ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ’ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣେ’
ମସ୍ତକ ଲଗାଇ’ନମେ’
ଗଣେଶ ପାର୍ବତୀ’କଇଳାଶ ପତି’
ଶ୍ରୀମହାଦେବଙ୍କୁ’ବନ୍ଦେ’ହେ’
ରାମ’
ରାମ’ଗୁରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ’ନେଇ’ହେ’
ରାମ’ବନର ପଥରେ’ଯାଇ’ହେ’ |30|
ମୂର୍ଛିତ ରାଜନ’ଉଠିଣ ସୁମନ୍ତ୍ରେ’
କହିଲେ ବୁଝାଇ’ଯାଅ’
ରଥ ନେଇ ତୁମେ’ପୁତ୍ରପୁତ୍ରବଧୂ’
ବନକୁ ଦେଖାଇ’ଦିଅ’ହେ’
ରାଜା’
ରାଜା’ଦୁଇ ଚାରିଦିନ’ରହି’ହେ’
ରାଜା’ ଫେରାଇ ଆଣିବ ‘ତହୁଁ’ହେ |31|
ବନ୍ଧୁଗାଁ,କୋରାପୁଟ
